Servant Leadership: Μπορεί μια επιχείρηση να αναπτυχθεί χωρίς να επενδύει στους ανθρώπους της; – Του Ιωάννη Γκιμουρτζίνα (photo)

Η επιχείρηση δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένας οικονομικός οργανισμός παραγωγής αποτελεσμάτων, αλλά ως ένα σύστημα ανθρώπων που συνεργάζονται, μαθαίνουν και εξελίσσονται.

Στις περισσότερες επιχειρήσεις η ηγεσία εξακολουθεί να ταυτίζεται με την εξουσία.

Ο επιχειρηματίας αποφασίζει, οι μάνατζερ εφαρμόζουν και οι εργαζόμενοι εκτελούν.

Το μοντέλο αυτό λειτούργησε για δεκαετίες και αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία οργανώθηκαν πολλές επιχειρήσεις.

Ωστόσο, σε μια οικονομία που βασίζεται ολοένα περισσότερο στη γνώση, στη συνεργασία και στην καινοτομία, ένα διαφορετικό ερώτημα αρχίζει να εμφανίζεται όλο και συχνότερα: μήπως η πραγματική δύναμη μιας επιχείρησης δεν βρίσκεται στην ιεραρχία της, αλλά στην ικανότητά της να αναπτύσσει τους ανθρώπους της;

Για μεγάλο χρονικό διάστημα η διοίκηση των επιχειρήσεων βασίστηκε σε ένα σχετικά απλό σχήμα. Ο ιδιοκτήτης ή ο μάνατζερ λαμβάνει τις αποφάσεις και οι εργαζόμενοι καλούνται να τις υλοποιήσουν. Η επιτυχία μιας επιχείρησης θεωρούνταν ότι εξαρτάται κυρίως από τη στρατηγική της, τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων και την ικανότητα της διοίκησης να οργανώνει και να ελέγχει αποτελεσματικά τις λειτουργίες της.

Στο σύγχρονο όμως επιχειρηματικό περιβάλλον, όπου η γνώση, η καινοτομία και η ταχύτητα προσαρμογής αποτελούν κρίσιμους παράγοντες ανταγωνιστικότητας, το παραδοσιακό αυτό μοντέλο φαίνεται να δοκιμάζεται.

Σε αυτό το πλαίσιο αναδεικνύεται μια διαφορετική αντίληψη για την ηγεσία: η υπηρετική ηγεσία (servant leadership). Η έννοια αυτή εισήχθη από τον Robert K. Greenleaf και βασίζεται σε μια φαινομενικά απλή αλλά ουσιαστική αρχή: ο ηγέτης δεν είναι εκείνος που επιβάλλεται στους ανθρώπους του οργανισμού, αλλά εκείνος που δημιουργεί τις συνθήκες μέσα στις οποίες οι άνθρωποι μπορούν να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους.

Η λογική αυτή μετατοπίζει το κέντρο βάρους της διοίκησης. Η επιχείρηση δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένας οικονομικός οργανισμός παραγωγής αποτελεσμάτων, αλλά ως ένα σύστημα ανθρώπων που συνεργάζονται, μαθαίνουν και εξελίσσονται. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο ρόλος του μάνατζερ μετασχηματίζεται. Από διαχειριστής διαδικασιών γίνεται αρχιτέκτονας οργανωσιακής ανάπτυξης.

Το ερώτημα όμως που προκύπτει είναι κατά πόσο οι επιχειρήσεις είναι πραγματικά έτοιμες να υιοθετήσουν μια τέτοια προσέγγιση;

Πόσο συχνά ένας επιχειρηματίας αναρωτιέται αν το διοικητικό μοντέλο που εφαρμόζει ενισχύει πράγματι την ανάπτυξη των ανθρώπων της επιχείρησης;

Πόσο συχνά αξιολογείται η ποιότητα της ηγεσίας όχι μόνο με βάση τα οικονομικά αποτελέσματα, αλλά και με βάση το κατά πόσο δημιουργείται ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και συνεργασίας;

Η υπηρετική ηγεσία θέτει ουσιαστικά ερωτήματα προς τους ίδιους τους ιδιοκτήτες και μάνατζερ των επιχειρήσεων. Μπορεί μια επιχείρηση να καινοτομήσει πραγματικά όταν οι εργαζόμενοι φοβούνται να εκφράσουν ιδέες;

Μπορεί να δημιουργηθεί οργανωσιακή δέσμευση όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι η διοίκηση δεν ακούει τις ανάγκες τους;

Πόσο συστηματικά επενδύουν οι επιχειρήσεις στην ανάπτυξη των ανθρώπων τους και όχι μόνο στην ανάπτυξη των προϊόντων τους;

Και τελικά, πόσο συχνά ένας επιχειρηματίας αναρωτιέται αν η επιτυχία της εταιρείας του βασίζεται περισσότερο στον έλεγχο ή στην εμπιστοσύνη;

Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου η αξία των επιχειρήσεων συνδέεται όλο και περισσότερο με το ανθρώπινο κεφάλαιο. Στην οικονομία της γνώσης, η ανταγωνιστικότητα μιας επιχείρησης δεν εξαρτάται μόνο από τις επενδύσεις ή την τεχνολογία που διαθέτει, αλλά από την ικανότητά της να προσελκύει, να διατηρεί και να αναπτύσσει ταλέντο.

Οι οργανισμοί που καταφέρνουν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και συνεργασίας έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν δημιουργικές ομάδες, να προσαρμοστούν στις αλλαγές της αγοράς και να διατηρήσουν τη βιωσιμότητά τους στον χρόνο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η υπηρετική ηγεσία δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική προσέγγιση διοίκησης, αλλά ένα διαφορετικό μοντέλο επιχειρηματικής σκέψης. Ο ηγέτης της επιχείρησης δεν περιορίζεται στη λήψη αποφάσεων. Δημιουργεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο οι άνθρωποι μπορούν να αποδώσουν. Επενδύει στην ανάπτυξη των εργαζομένων, ενισχύει την ανοιχτή επικοινωνία και καλλιεργεί κουλτούρα συνεργασίας.

Με τον τρόπο αυτό η επιχείρηση μετατρέπεται από έναν απλό μηχανισμό παραγωγής αποτελεσμάτων σε έναν οργανισμό μάθησης και εξέλιξης.

Ίσως τελικά το κρίσιμο ερώτημα για κάθε επιχειρηματία να μην αφορά μόνο την ανάπτυξη της επιχείρησης, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτή επιτυγχάνεται. Σε ένα περιβάλλον όπου η γνώση, η συνεργασία και η καινοτομία αποτελούν βασικούς παράγοντες ανταγωνιστικότητας, η ποιότητα της ηγεσίας αποκτά καθοριστικό ρόλο.

Οι επιχειρήσεις που αντιλαμβάνονται ότι η πραγματική τους αξία βρίσκεται στους ανθρώπους τους έχουν περισσότερες πιθανότητες να δημιουργήσουν οργανισμούς βιώσιμους, ανθεκτικούς και ικανούς να προσαρμοστούν στις προκλήσεις της σύγχρονης οικονομίας.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η πραγματική δύναμη μιας επιχείρησης δεν βρίσκεται μόνο στο κεφάλαιο, στην τεχνολογία ή στη στρατηγική της. Βρίσκεται στους ανθρώπους που τη στηρίζουν καθημερινά.